Reguła 4 reguluje wszystko, co gracz wnosi na pole: kije, piłki i pozostały sprzęt, z którego korzysta podczas rundy. Dla amatora ma ona znaczenie bardzo konkretne — dotyczy zawartości torby golfowej, stanu używanej piłki i granic tego, po jaki sprzęt w ogóle wolno sięgnąć. Naruszenie tej reguły może pociągać za sobą poważne konsekwencje, w tym dyskwalifikację, dlatego jej znajomość jest konieczna jeszcze przed wyjściem na pierwsze tee. Reguła precyzuje też, co gracz powinien zrobić w sytuacjach nieplanowanych — gdy piłka pęknie, gdy okaże się, że w torbie jest jeden kij za dużo, albo gdy ktoś używa sprzętu ze wskazań zdrowotnych. Zrozumienie zasad zawartych w regule 4 chroni przed błędami, które wynikają nie ze złej woli, lecz ze zwykłej nieświadomości.
4.1 — Kije
Podpunkt 4.1 otwiera tematykę kijów jako podstawowego sprzętu gracza. Stanowi punkt wyjścia dla przepisów szczegółowych zawartych w kolejnych podpunktach, które określają, jakie kije są dopuszczone, ile ich wolno mieć podczas rundy i co zrobić, jeśli gracz przypadkowo przekroczy obowiązujące limity.
4.1a — Kije dopuszczone do wykonywania uderzenia
Każde uderzenie musi być wykonane kijem spełniającym wymagania Reguł dotyczących sprzętu — dotyczy to zarówno kijów nowych, jak i każdego, którego właściwości zostały w jakikolwiek sposób zmienione. Wyjątek stanowią zmiany będące naturalnym efektem normalnego użytkowania: kij, który ściera się lub zmienia właściwości wyłącznie przez grę, pozostaje dopuszczony. Przez „charakterystykę gry” Reguły rozumieją wszystkie elementy wpływające na działanie kija — wagę, nachylenie lica, prostoliniowość shaftu, sposób ułożenia czy zewnętrzne elementy mocujące. Dla gracza oznacza to w praktyce, że celowa modyfikacja kija przed rundą lub w jej trakcie (inne niż wynikające z normalnego zużycia) czyni go niedopuszczonym.
4.1b — Limit 14 kijów; przekazywanie, dzielenie się lub wymiana kijów podczas rundy
Graczowi nie wolno rozpocząć rundy z więcej niż 14 kijami ani znaleźć się w ich posiadaniu w czasie gry ponad tę liczbę — limit obejmuje wszystkie kije niesione przez gracza lub w jego imieniu. Części złamanego kija oraz oddzielne komponenty (główka, shaft, grip) niesione od początku rundy nie wliczają się do tego limitu. Gracz, który zaczyna rundę z mniejszą liczbą kijów, może uzupełniać torbę w trakcie gry aż do 14 sztuk; za dodany uznaje się kij, po którego dołączeniu gracz wykona następne uderzenie dowolnym kijem. To reguła, o której łatwo zapomnieć: przeliczenie zawartości torby przed każdą rundą powinno być standardowym nawykiem.
4.1c — Procedura wykluczenia kijów z gry
Gdy gracz zorientuje się w trakcie rundy, że przekroczył limit kijów, musi przed kolejnym uderzeniem jednoznacznie wskazać, które kije wyklucza z dalszej gry. Może to zrobić przez poinformowanie przeciwnika w match play albo markera lub innego gracza z grupy w stroke play, a także przez działanie identyfikujące — na przykład odwrócenie kija w torbie, położenie go na wózku lub przekazanie innej osobie. Kija wykluczonego nie wolno już używać do końca rundy, choć jeśli należy on do innego gracza, ten gracz nadal może z niego korzystać. Nieprzeprowadzenie tej procedury przed kolejnym uderzeniem grozi dyskwalifikacją.
4.2 — Piłki
Podpunkt 4.2 wprowadza tematykę piłek używanych podczas rundy. Określa ramy wymagań, jakim piłka musi odpowiadać, oraz zasady postępowania w sytuacjach, gdy jej stan fizyczny budzi wątpliwości lub gdy ulegnie ona uszkodzeniu w trakcie gry. Szczegółowe przepisy zawierają kolejne podpunkty.
4.2a — Piłki dopuszczone do gry podczas rundy
Do każdego uderzenia gracz musi używać piłki spełniającej wymagania Reguł dotyczących sprzętu — może ją otrzymać od dowolnej osoby, również od innego gracza znajdującego się na polu. Bezwzględnie zabronione jest natomiast celowe modyfikowanie właściwości piłki: zadrapywanie warstwy zewnętrznej, podgrzewanie jej lub nakładanie substancji innych niż środki czyszczące skutkuje dyskwalifikacją. Zasada ta wyraźnie oddziela swobodę w kwestii źródła piłki od całkowitego zakazu ingerowania w jej właściwości.
4.2b — Piłka rozpadła się na części podczas grania dołka
Jeżeli po uderzeniu piłka rozpadnie się na kilka części, to uderzenie nie liczy się i nie ma żadnej kary — gracz musi jedynie zagrać inną piłką z tego samego miejsca, z którego oddawał pierwotne uderzenie. To jeden z niewielu wyjątków w Regułach, gdzie nieoczekiwane zdarzenie prowadzi do anulowania uderzenia bez konsekwencji dla gracza. Zagranie zastępczej piłki z niewłaściwego miejsca wiąże się jednak z karą główną.
4.2c — Piłka pęknięta lub pocięta podczas rozgrywania dołka
Gdy gracz ma uzasadnione przesłanki, by sądzić, że jego piłka pękła lub została pocięta podczas rozgrywania dołka, może ją podnieść i sprawdzić — jednak najpierw musi oznaczyć jej położenie, a poza greenem nie wolno mu jej czyścić. Podniesienie piłki bez uzasadnionych podstaw (z wyjątkiem greenu, gdzie obowiązuje reguła 13.1b), bez wcześniejszego oznaczenia miejsca lub jej oczyszczenie w sytuacji, gdy nie jest to dozwolone, skutkuje karą jednego uderzenia. Reguła daje graczowi prawo sprawdzenia stanu piłki, ale tylko z zachowaniem precyzyjnej procedury — swobodne podnoszenie i zamienianie piłek w trakcie dołka jest niedopuszczalne.
4.3 — Użycie sprzętu
Reguła 4.3 obejmuje wszystkie rodzaje sprzętu używanego przez gracza podczas rundy, z wyjątkiem kwestii dopuszczalności kijów i piłek, które regulują reguły 4.1 i 4.2. Jej przedmiotem jest wyłącznie sposób korzystania ze sprzętu, a nie to, co gracz może mieć przy sobie. Innymi słowy: samo posiadanie przedmiotu w torbie lub na wózku nie jest z góry zakazane — istotne jest, do czego i w jaki sposób gracz go używa.
4.3a — Dozwolone i zabronione użycie sprzętu
Gracz może korzystać ze sprzętu wspomagającego grę, ale nie wolno mu używać urządzeń, które sztucznie zastępują umiejętności lub ocenę sytuacji niezbędne podczas gry, ani używać jakiegokolwiek sprzętu — w tym kija lub piłki — w sposób zasadniczo odbiegający od jego zamierzonego przeznaczenia i nieuznawanego za część gry w golfa. „Nienormalny sposób” to użycie sprzętu w formie zasadniczo innej niż ta, do której jest przeznaczony i której nie przyjmuje się za element gry. Reguła 4.3a nie wyłącza zastosowania innych reguł ograniczających dozwolone działania gracza z kijem, piłką lub sprzętem.
4.3b — Użycie sprzętu z powodu wskazań medycznych
Gracz nie narusza reguły 4.3, jeśli używa sprzętu ze wskazań medycznych — pod warunkiem że posiada udokumentowane wskazanie i że komitet uzna, iż użycie tego sprzętu nie daje mu niesportowej przewagi nad pozostałymi uczestnikami. Dozwolone jest ponadto stosowanie plastrów i podobnych okładów ochronnych w celach medycznych, takich jak zapobieganie urazom lub zabezpieczenie istniejącego zranienia, ale tylko w zakresie rzeczywiście koniecznym — bez nadmiernego stosowania i bez wspomagania gry ponad potrzebę zdrowotną. Wyjątek ten chroni graczy z rzeczywistymi problemami zdrowotnymi, w tym używających urządzeń protetycznych lub sprzętu wspomagającego mobilność.
Co ta reguła oznacza w praktyce
Reguła 4 jest regułą, której działanie zaczyna się przed pierwszym uderzeniem. Liczba kijów w torbie, stan piłek, z którymi wychodzi się na pole — to wszystko powinno być sprawdzone zanim gracz stanie na pierwszym tee. Amatorzy często nie zdają sobie sprawy, że kij znaleziony w torbie „z poprzedniej rundy” może oznaczać przekroczenie limitu 14, a zagranie nim bez formalnego wykluczenia uruchamia procedurę z surową karą. Podobnie: piłka, którą ktoś podgrzewa przed rundą chłodnego poranka lub skrobie jej powierzchnię, żeby „lepiej leciała”, to naruszenie prowadzące wprost do dyskwalifikacji — bez żadnych ostrzeżeń.
W trakcie rundy reguła 4 pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy coś się dzieje z piłką: gdy na powierzchni pojawi się głęboka rysa albo gdy piłka rozpadnie się po uderzeniu. Warto wiedzieć, że gracz ma prawo ją sprawdzić, ale wyłącznie według określonego schematu — z oznaczeniem miejsca, bez czyszczenia w nieodpowiedniej sytuacji. Z kolei reguła 4.3 działa jako ogólna zasada zdrowego rozsądku: golf to gra oparta na ludzkich umiejętnościach i ocenie, a sprzęt może pomagać — nie może ich zastępować. Gracze z potrzebami medycznymi mogą korzystać z odpowiedniego sprzętu, o ile komitet potwierdzi, że nie daje im to przewagi.
Najczęstsze pytania
Mam w torbie 15 kijów — co powinienem zrobić?
Przed wykonaniem kolejnego uderzenia musisz jednoznacznie wskazać, który kij wykluczasz z gry. Możesz to zrobić ustnie — informując markera w stroke play albo przeciwnika w match play — albo przez działanie identyfikujące, na przykład odwracając kij w torbie lub kładąc go na wózku. Po wykluczeniu nie możesz już tym kijem zagrać przez resztę rundy.
Mogę zagrać piłką, którą dostałem od kolegi w trakcie rundy?
Tak. Reguła 4.2a wprost na to zezwala — dopuszczona piłka może być otrzymana od kogokolwiek, również od innego gracza znajdującego się na polu. Jedynym warunkiem jest to, żeby piłka spełniała wymagania Reguł dotyczących sprzętu i nie miała celowo zmienionych właściwości.
Piłka wyraźnie pękła w trakcie dołka. Czy mogę ją po prostu wymienić?
Możesz, ale procedura jest ściśle określona. Jeśli masz uzasadnione przesłanki, żeby podejrzewać pęknięcie lub przecięcie, najpierw zaznacz miejsce piłki, a dopiero potem ją podnieś i sprawdź. Poza greenem nie wolno jej czyścić. Jeśli pominiesz oznaczenie miejsca lub oczyszczasz piłkę bez uprawnienia, podlegasz karze jednego uderzenia.
Kompletujesz sprzęt na pole? Sprawdź piłki do golfa w sklepie GolfHelp.
Powyższe omówienie ma charakter edukacyjny i opisuje regułę własnymi słowami z zachowaniem oficjalnej terminologii R&A. Pełne, wiążące brzmienie przepisu znajdziesz w oficjalnym źródle: Reguła 4 — Reguły Gry w Golfa R&A.