Reguła 6 to fundament każdej rundy golfowej – obejmuje całe ramy rozgrywania pojedynczego dołka, od pierwszego uderzenia z tee aż po wbicie piłki do dołka. Bez jej znajomości trudno zachować zgodność z przepisami w kluczowych momentach: starcie, wyborze właściwej piłki, ustaleniu, kto gra pierwszy, czy stwierdzeniu, kiedy dołek jest faktycznie zakończony. Reguła ta jest aktywna przez cały czas pobytu gracza na dołku – dotyczy więc każdej rozgrywanej rundy, niezależnie od formatu gry. Amator, który zna jej podstawy, unika kosztownych błędów, takich jak zagranie ze złego miejsca startowego, użycie niewłaściwej piłki czy pomylenie kolejności gry.
6.1 — Rozpoczęcie gry na dołku
Ta sekcja stanowi ogólną ramę regulującą moment i miejsce rozpoczęcia gry na dołku. Jej szczegółowa treść jest rozwinięta w podpunktach 6.1a i 6.1b, które precyzują, kiedy dołek się zaczyna i skąd musi być zagrana piłka.
6.1a — Kiedy rozpoczyna się gra na dołku
Gra na dołku rozpoczyna się w chwili, gdy gracz wykonuje pierwsze uderzenie – i tylko to decyduje o starcie, bez żadnych innych warunków. Co ważne, dołek uznaje się za rozpoczęty nawet wtedy, gdy uderzenie padło spoza obszaru tee albo gdy zostało ono następnie unieważnione zgodnie z innymi regułami. W praktyce oznacza to, że samo zamachnięcie się i kontakt z piłką uruchamiają bieg przepisów dla danego dołka – niezależnie od tego, czy coś poszło nie tak.
6.1b — Piłka musi być zagrana z obszaru tee
Każdy dołek gracz musi zaczynać z dowolnego miejsca w obszarze tee przypisanym do tego dołka, zgodnie z regułą 6.2b. Jeśli w match play gracz uderzy spoza tego obszaru – na przykład z błędnych markerów tee lub z innej lokalizacji – przeciwnik ma prawo anulować to uderzenie, ale wyłącznie przed momentem, gdy następny gracz wykona swoje uderzenie; decyzji tej nie można potem cofnąć. Po anulowaniu gracz wraca do prawidłowego obszaru tee i to nadal jego kolej zagrania; jeśli natomiast przeciwnik nie skorzysta z prawa anulowania, uderzenie liczy się i piłka jest w grze. Reguła ta daje więc w match play narzędzie do korekty błędu startowego, ale z bardzo wąskim oknem czasowym na jego użycie.
6.2 — Zagrywanie piłki z obszaru tee
To sekcja wprowadzająca do przepisów dotyczących zagrywania piłki z obszaru tee, rozbudowana szczegółowo w podpunktach 6.2a i 6.2b. Jej zakres obejmuje wszystkie sytuacje, w których gracz musi lub może zagrać z tee.
6.2a — Kiedy stosuje się reguły dotyczące obszaru tee
Reguły obszaru tee opisane w podpunkcie 6.2b mają zastosowanie zawsze, gdy gracz jest zobowiązany lub uprawniony do gry z obszaru tee – dotyczy to zarówno normalnego startu na dołku, jak i ponownego grania z tee na podstawie innej reguły (reguła 14.6) oraz sytuacji, gdy piłka jest w grze w obszarze tee po wykonanym uderzeniu albo po skorzystaniu z uwolnienia. Istotne ograniczenie: przepisy te odnoszą się wyłącznie do tee, z którego gracz obowiązkowo startuje na danym dołku – nie dotyczą innych lokalizacji tee na polu, nawet jeśli leżą na tym samym lub innym dołku.
6.2b — Reguły dotyczące obszaru tee
Piłka jest w obszarze tee, gdy jakakolwiek jej część dotyka powierzchni tego obszaru lub znajduje się nad nią; co ciekawe, gracz może przy tym swobodnie stać poza jego granicami podczas wykonywania uderzenia. Piłkę wolno zagrać z kołeczka tee wbitego w ziemię lub postawionego na ziemi albo bezpośrednio z ziemi – przy czym „ziemia” oznacza tu również piasek lub inne naturalne materiały naniesione w miejsce ustawienia piłki bądź kołeczka. Zakazane jest użycie niedopuszczonego kołeczka tee lub ustawienie go w sposób niezgodny z tą regułą. Ta elastyczność dotycząca pozycji gracza – możliwość stania poza obszarem tee przy graniu z jego wnętrza – bywa praktycznie przydatna, gdy piłka leży przy samej granicy tee.
6.3 — Piłka użyta w czasie rozgrywania dołka
Ta sekcja stanowi ogólne wprowadzenie do zasad dotyczących piłki używanej podczas rozgrywania dołka. Szczegółowe przepisy – o identyczności piłki przez cały dołek, dopuszczalności jej zastąpienia i konsekwencjach użycia niewłaściwej piłki – zawarte są w podpunktach 6.3a–6.3d.
6.3a — Ukończenie dołka tą samą piłką, która została zagrana z obszaru tee
Gracz ma swobodę wyboru dowolnej zatwierdzonej piłki na początku każdego dołka i może zmieniać model piłki między dołkami bez żadnych ograniczeń. Jednak przez cały trwający dołek obowiązuje zasada ciągłości: gracz musi wbić do dołka dokładnie tę samą piłkę, którą rozpoczął grę z tee – wyjątek dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy piłka zaginęła, trafiła na aut lub została zastąpiona inną (niezależnie od tego, czy zamiana była dozwolona przez reguły). Reguła wprost zaleca, by każdy gracz oznakował swoją piłkę własnym znakiem identyfikacyjnym, co pozwala uniknąć nieporozumień i sporów na polu.
6.3b — Zastąpienie piłki inną piłką w czasie rozgrywania dołka
Reguły wyraźnie rozróżniają przypadki, w których zastąpienie piłki jest dopuszczalne, od tych, w których nie jest. Gdy gracz korzysta z uwolnienia i dropuje bądź kładzie piłkę, może użyć piłki oryginalnej lub innej. Gdy ponownie gra z miejsca poprzedniego uderzenia, przysługuje mu ten sam wybór. Natomiast gdy odkłada piłkę na miejsce, musi użyć tej samej piłki oryginalnej – choć z pewnymi wyjątkami wynikającymi z innych reguł. Ta precyzyjna gradacja zapobiega nieuprawnionym zamianom piłki w trakcie dołka i wymaga, by gracz każdorazowo wiedział, w jakiej sytuacji się znajduje.
6.3c — Niewłaściwa piłka
Uderzenie w niewłaściwą piłkę – czyli cudzą lub inną niż ta, którą gracz rozgrywa – jest zakazane. Jedynym wyjątkiem od tego zakazu jest sytuacja, gdy piłka porusza się w wodzie w obszarze kary lub w tymczasowej wodzie: wówczas nie ma kary, uderzenie nie jest liczone, a gracz musi naprawić błąd, grając właściwą piłką z jej oryginalnego miejsca lub biorąc uwolnienie zgodnie z regułami. W match play zagranie niewłaściwą piłką skutkuje karą główną, czyli stratą dołka; jeśli obaj gracze zamienią piłkami w trakcie dołka, karę otrzymuje ten, kto jako pierwszy trafił w cudzą piłkę. Ta reguła wymaga szczególnej czujności, gdy piłki różnych graczy leżą blisko siebie.
6.3d — Kiedy gracz może grać wieloma piłkami w tym samym czasie
Jednoczesna gra więcej niż jedną piłką na tym samym dołku jest dozwolona wyłącznie w dwóch określonych przypadkach: gdy gracz gra piłkę prowizoryczną, która albo stanie się piłką w grze, albo zostanie porzucona zgodnie z regułą 18.3c, lub gdy w stroke play gracz gra dwiema piłkami w celu naprawy domniemanego poważnego naruszenia reguł za grę z niewłaściwego miejsca albo w razie niepewności co do właściwej procedury do zastosowania. Poza tymi ściśle określonymi sytuacjami jednoczesne używanie wielu piłek na dołku jest niedopuszczalne.
6.4 — Kolejność gry podczas rozgrywania dołka
To sekcja ramowa regulująca kolejność gry na dołku, rozwinięta szczegółowo w podpunktach 6.4a–6.4d, które odrębnie omawiają match play, stroke play oraz szczególne przypadki piłki prowizorycznej i korzystania z uwolnienia.
6.4a — Match play
W match play kolejność gry na pierwszym dołku wynika z drabinki startowej ustalonej przez Komitet; gdy jej nie ma, gracze mogą się umówić lub zdecydować losowo, np. przez rzut monetą. Na wszystkich kolejnych dołkach honorem dysponuje gracz, który wygrał poprzedni dołek; przy remisie przywilej gry pozostaje przy graczu, który miał go wcześniej. Jeśli przed ustaleniem kolejności gry złożono wniosek o orzeczenie i Komitet jeszcze nie wydał decyzji, a mogłaby ona wpłynąć na honor, sytuacja ta jest brana pod uwagę.
6.4b — Stroke play
W stroke play kolejność gry na pierwszym dołku wynika z harmonogramu Komitetu lub – w razie jego braku – z porozumienia między graczami albo losowania. Na kolejnych dołkach honorem cieszy się gracz z najniższym wynikiem brutto na poprzednim dołku; gracz z drugim najniższym wynikiem gra następny i tak dalej; przy równych wynikach zachowuje się kolejność z poprzedniego tee. Zasada opiera się na wynikach brutto – nawet w rozgrywkach z handicapem to wyniki brutto decydują o kolejności.
6.4c — Kiedy gracz może zagrać piłkę prowizoryczną lub drugą piłkę z obszaru tee
Gdy gracz zamierza zagrać piłkę prowizoryczną lub drugą piłkę z obszaru tee, musi zaczekać, aż wszyscy pozostali gracze w grupie wykonają pierwsze uderzenie na tym dołku – dopiero wtedy może przystąpić do gry dodatkową piłką. Gdy więcej niż jeden gracz w grupie potrzebuje zagrać piłkę prowizoryczną lub drugą piłkę z tee, kolejność ich gry jest identyczna jak uprzednio. Gra poza kolejnością w takich przypadkach jest regulowana przepisami z punktów 6.4a(2) i 6.4b.
6.4d — Postępowanie, gdy gracz skorzysta z uwolnienia lub zagra piłkę prowizoryczną w dowolnym miejscu poza obszarem tee
Gdy gracz korzysta z uwolnienia lub gra piłkę prowizoryczną poza obszarem tee, kolejność gry zależy od konkretnych okoliczności. Jeśli gracz wie, że musi wziąć uwolnienie z karą uderzenia i odległości, kolejność gry ustala się na podstawie miejsca, skąd wykonywał poprzednie uderzenie. Jeśli natomiast gracz może grać piłkę tak jak leży albo zdecydować się na uwolnienie, kolejność gry ustala się według miejsca położenia piłki oryginalnej – gdy jest ono nieznane, określa się je w przybliżeniu zgodnie z regułą 14.2. Ta sama zasada dotyczy sytuacji, gdy gracz ostatecznie zdecyduje się na uwolnienie z karą uderzenia i odległości lub inne dostępne uwolnienie.
6.5 — Zakończenie gry na dołku
Moment zakończenia dołka różni się w zależności od formatu gry. W match play dołek jest zakończony, gdy gracz wbije piłkę do dołka, gdy następne uderzenie zostanie darowane przez przeciwnika lub gdy wynik dołka jest już rozstrzygnięty – na przykład przez poddanie się, uzyskanie przez przeciwnika lepszego wyniku niż gracz mógłby osiągnąć, albo przez nałożenie kary głównej na gracza lub przeciwnika. W stroke play dołek kończy się z chwilą umieszczenia piłki w dołku zgodnie z regułą 3.3c. Jeśli gracz nie był świadomy, że zakończył dołek i kontynuował grę, ta dodatkowa gra nie jest traktowana jako trening, a gracz nie ponosi kary za zagranie innej piłki, w tym niewłaściwej.
Co ta reguła oznacza w praktyce
Reguła 6 ma bezpośredni wpływ na każdą rundę, bo wyznacza ramy całego dołka – od chwili, gdy stajemy na tee, do momentu, gdy piłka trafia do dołka. Dla amatora najważniejsza jest świadomość, że dołek zaczyna się dokładnie z chwilą pierwszego uderzenia, nawet wykonanego z błędnego miejsca. W match play to przeciwnik decyduje, czy anulować takie uderzenie, i musi to zrobić natychmiast – jeśli nie zareaguje przed kolejnym uderzeniem, jest już za późno i uderzenie pozostaje w grze. Warto też pamiętać, że gracz może stać poza obszarem tee, natomiast sama piłka musi w nim się znajdować – to subtelna, lecz ważna różnica przy graniu z krawędzi tee.
Równie istotna jest zasada jednej piłki przez cały dołek: gracz, który zaczął dołek konkretną piłką, musi nią dobić do końca, chyba że piłka zaginęła, trafiła na aut lub reguły wprost dopuszczają zamianę. Granie w cudzą piłkę lub w piłkę inną niż własna to poważne naruszenie, dlatego warto oznaczyć swoją piłkę własnym znakiem identyfikacyjnym – reguła to zaleca. Kolejność gry, choć często traktowana swobodnie w grach towarzyskich, w formalnych rozgrywkach podlega ścisłym zasadom różniącym się między match play a stroke play, a znajomość tych zasad pozwala uniknąć nieporozumień i zbędnych dyskusji na polu.
Najczęstsze pytania
Czy uderzenie spoza obszaru tee jest zawsze nieważne?
Nie – w match play to przeciwnik decyduje, czy anulować takie uderzenie, i musi to zrobić przed wykonaniem kolejnego uderzenia przez któregokolwiek z graczy. Jeśli przeciwnik nie skorzysta z tego prawa, uderzenie liczy się i piłka jest w grze.
Czy mogę zmienić piłkę w trakcie rozgrywania dołka?
Co do zasady musisz kończyć dołek tą samą piłką, którą zacząłeś z tee. Zamiana jest dopuszczalna jedynie wtedy, gdy piłka zaginęła, wylądowała na aucie lub gdy reguły wprost pozwalają na użycie innej piłki – na przykład przy korzystaniu z uwolnienia przez dropowanie.
Kiedy dokładnie dołek jest zakończony w stroke play?
Dołek kończy się w stroke play, gdy gracz umieści piłkę w dołku zgodnie z regułą 3.3c. Jeśli gracz z jakiegoś powodu nie jest świadomy, że ukończył dołek, i gra dalej, ta dodatkowa gra nie jest uznawana za trening ani nie skutkuje karą za użycie innej piłki.
Kompletujesz sprzęt na pole? Sprawdź piłki golfowe — sklep GolfHelp.
Powyższe omówienie ma charakter edukacyjny i opisuje regułę własnymi słowami z zachowaniem oficjalnej terminologii R&A. Pełne, wiążące brzmienie przepisu znajdziesz w oficjalnym źródle: Reguła 6 — Reguły Gry w Golfa R&A.