Putting green to jeden z najbardziej szczególnych obszarów pola golfowego — rządzi się własnymi zasadami, które są wyraźnie łagodniejsze niż w innych jego częściach, ale też nakładają konkretne obowiązki. Reguła 13 precyzuje wszystko, co dotyczy postępowania z piłką na greenie: kiedy piłkę można podnieść i wyczyścić, jakie naprawy nawierzchni są dozwolone, jak postępować z flagą oraz co zrobić, gdy piłka zatrzyma się na samej krawędzi dołka. Dla amatora jest to jedna z najczęściej stosowanych reguł, bo każdy rozegrany dołek kończy się właśnie na greenie. Warto znać jej szczegóły, by grać pewnie — bez przypadkowych kar i bez zbędnych wątpliwości co do własnych uprawnień.
13.1 — Działania dozwolone lub wymagane na putting greenie
Ten podpunkt stanowi ogólny nagłówek grupujący wszystkie przepisy dotyczące działań dozwolonych lub wymaganych na putting greenie. Poszczególne zasady dotyczące konkretnych sytuacji opisują szczegółowo kolejne podpunkty tej reguły.
13.1a — Kiedy piłka znajduje się na putting greenie
O tym, czy piłka jest na putting greenie, decyduje nawet najdrobniejszy kontakt z tą powierzchnią — wystarczy, że choćby fragment piłki jej dotyka. Piłka jest także na greenie, gdy leży na jakimś przedmiocie (np. naturalnym lub sztucznym utrudnieniu ruchomym) umieszczonym wewnątrz greenu. Gdy piłka jednocześnie częściowo leży na greenie, a częściowo w innym obszarze pola, kwestię rozstrzyga reguła 2.2c. W praktyce oznacza to, że piłka tocząca się po krawędzi greenu i ledwo go muskająca podlega już przepisom tej reguły.
13.1b — Zaznaczanie, podnoszenie i czyszczenie piłki na putting greenie
Na putting greenie obowiązuje przywilej niedostępny na większości innych obszarów pola: piłkę można podnieść i dokładnie oczyścić. Warunkiem jest zaznaczenie jej dokładnego położenia przed podniesieniem, a po zakończeniu czynności odłożenie jej precyzyjnie w to samo miejsce. Szczegóły zaznaczania i odkładania regulują odpowiednio reguły 14.1 i 14.2.
13.1c — Poprawiania dozwolone na putting greenie
Przez całą rundę, a także podczas zatrzymania gry, gracz ma prawo wykonać na greenie dwa rodzaje dozwolonych poprawek — niezależnie od tego, czy jego piłka leży na greenie, czy poza nim. Po pierwsze, piasek i luźna ziemia mogą być usuwane z powierzchni greenu bez żadnej kary. Po drugie, wszelkie uszkodzenia greenu wolno naprawiać: ręką, stopą, inną częścią ciała albo zwykłym sprzętem — takim jak narzędzie do naprawy śladów po piłce, kołeczek tee, kij lub podobny przedmiot. Celem naprawy jest przywrócenie greenu możliwie do pierwotnego stanu, a gracz nie może przy tym powodować nieuzasadnionego opóźnienia gry.
13.1d — Przemieszczenie piłki lub znacznika na putting greenie
Reguła 13.1d zawiera dwie odrębne zasady dotyczące przemieszczenia piłki lub znacznika na greenie. Pierwsza i ważna dla amatora: przypadkowe przemieszczenie piłki lub znacznika — przez samego gracza, przeciwnika lub innego gracza w stroke play — nie jest karane. Gracz musi wówczas odłożyć piłkę na oryginalne miejsce (lub w przybliżeniu, jeśli dokładne nie jest znane) bądź ponownie zaznaczyć to miejsce znacznikiem. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy piłka zaczęła poruszać się w trakcie backswingu lub uderzenia i uderzenie zostało jednak wykonane — wtedy piłka musi być zagrana tak jak leży. Inne zasady obowiązują natomiast, gdy gracz lub przeciwnik celowo podniesie piłkę lub znacznik.
13.1e — Nie wolno celowo testować putting greenu
Celowe testowanie nawierzchni putting greenu — lub tzw. niewłaściwego greenu — jest w czasie rundy i dozwolonego zatrzymania gry całkowicie zakazane. Zakaz obejmuje zarówno pocieranie powierzchni greenu, jak i toczenie po niej piłki w celu sprawdzenia, jak green działa. Wyjątek dotyczy przerwy między dołkami: po zakończeniu dołka gracz może testować powierzchnię właśnie ukończonego greenu oraz dowolnego greenu treningowego. Naruszenie zakazu grozi karą główną, a Komitet ma możliwość zaostrzenia przepisów regułą lokalną, zakazującą nawet toczenia piłki na greenie właśnie ukończonego dołka.
13.1f — Uwolnienie musi być wzięte od niewłaściwego greenu
Zakłócenie ze strony tzw. niewłaściwego greenu — czyli greenu należącego do innego dołka — zachodzi, gdy piłka dotyka jego powierzchni, leży na przedmiocie znajdującym się wewnątrz niego, albo gdy ten green fizycznie koliduje z zamierzonym ustawieniem lub planowanym swingiem gracza. W takiej sytuacji zagranie piłki tak jak leży jest niedopuszczalne — gracz musi obowiązkowo wziąć uwolnienie bez kary, dropując piłkę w obszarze uwolnienia wyznaczonym od najbliższego punktu pełnego uwolnienia od tego zakłócenia.
13.2 — Flaga
Przepisy dotyczące flagi obowiązują niezależnie od tego, z jakiego miejsca na polu grana jest piłka — zarówno z putting greenu, jak i z każdego innego obszaru. Zasady flagowe nie dotyczą więc wyłącznie puttów z greenu, lecz każdego uderzenia, które kieruje piłkę w stronę dołka.
13.2a — Pozostawienie flagi w dołku
Gracz ma pełne prawo pozostawić flagę w dołku i zagrać uderzenie, dopuszczając możliwość trafienia piłki we flagę — jest to dziś dozwolone bez żadnej kary. Decyzję o tym, czy flaga zostaje w dołku (wycentrowana lub tak jak stoi) czy jest do niego wkładana po uprzednim wyjęciu, gracz podejmuje przed uderzeniem. Niedozwolone jest natomiast celowe ustawianie flagi w pozycji innej niż centralna w celu uzyskania przewagi — jeśli gracz tak zrobi, a piłka w flagę trafi, grozi mu kara główna.
13.2b — Wyjmowanie flagi z dołka
Gracz może też zdecydować się na grę z wyjętą flagą — tak by jego poruszająca się piłka nie natrafiła na nią w dołku. Decyzja ta musi zapaść przed uderzeniem: albo przez fizyczne wyjęcie flagi przed zagraniem, albo przez upoważnienie innej osoby do przytrzymywania flagi (czyli trzymania jej w dołku, nad nim lub przy nim przed uderzeniem, a następnie wyjęcia podczas uderzenia lub po nim). Warto zapamiętać, że jeśli caddie trzyma flagę przy dołku w chwili wykonywania uderzenia — nawet bez wyraźnego polecenia gracza — uznaje się automatycznie, że gracz upoważnił do przytrzymywania flagi.
13.2c — Piłka opierająca się o flagę w dołku
Gdy piłka gracza opiera się o flagę pozostawioną w dołku, obowiązują precyzyjne zasady. Jeżeli choćby fragment piłki znajduje się w dołku poniżej poziomu powierzchni greenu, piłkę uznaje się za wbitą do dołka — choćby nie cała była poniżej krawędzi. Jeżeli żadna część piłki nie jest poniżej tej powierzchni, piłka nie wpadła do dołka i musi być grana tak jak leży. Gdy podczas wyjmowania flagi piłka się przemieści — niezależnie od kierunku — nie ma kary i odklada się ją na krawędź dołka. Za zagranie piłki z niewłaściwego miejsca z naruszeniem tej reguły grozi kara główna.
13.3 — Piłka na krawędzi dołka
Ten podpunkt dotyczy charakterystycznej, często emocjonującej sytuacji, gdy piłka zatrzymuje się na samej krawędzi dołka — balansuje, ale nie wpada. Reguła 13.3 określa, ile czasu gracz może czekać i co się dzieje, gdy piłka zostanie w tym czasie ruszona.
13.3a — Czas oczekiwania na wpadnięcie do dołka piłki znajdującej się na krawędzi dołka
Gdy piłka gracza zatrzymuje się na krawędzi dołka, graczowi przysługuje czas potrzebny na dojście do dołka, a następnie 10 dodatkowych sekund oczekiwania na to, czy piłka wpadnie sama. Jeśli wpadnie w trakcie tego oczekiwania, zostaje uznana za wbitą poprzednim uderzeniem. Jeśli 10 sekund minie bez efektu, piłka uznawana jest za będącą w spoczynku — a jeżeli wpadnie już po upływie tego czasu, lecz przed kolejnym uderzeniem gracza, zostaje uznana za wbitą poprzednim uderzeniem, ale do wyniku na dołku dolicza się jedno uderzenie kary.
13.3b — Co zrobić, jeżeli piłka na krawędzi dołka zostanie podniesiona lub przemieszczona zanim upłynie czas oczekiwania
Jeśli piłka balansująca na krawędzi dołka zostanie podniesiona lub przemieszczona przez kogokolwiek — nie przez siły natury — zanim upłynie 10 sekund oczekiwania, uznaje się ją za będącą w spoczynku. Piłkę odkłada się na krawędź dołka, a czas oczekiwania przestaje mieć zastosowanie. W match play obowiązuje jednak zasada szczególna: jeśli to przeciwnik celowo podniesie lub przemieści piłkę gracza przed upływem czasu, piłkę uznaje się za wbitą do dołka poprzednim uderzeniem gracza — a sam przeciwnik nie jest za to karany.
Co ta reguła oznacza w praktyce
Na putting greenie gracz zyskuje uprawnienia niedostępne w żadnej innej części pola — może podnieść i wyczyścić piłkę, usunąć piasek i luźną ziemię, a także naprawić uszkodzenia nawierzchni bez obawy przed karą. To nie tylko wygoda, ale i praktyczne narzędzie, z którego warto korzystać, bo zadbany green służy wszystkim. Jednocześnie green to obszar, gdzie obowiązuje bezwzględny zakaz celowego testowania nawierzchni podczas rundy — pocieranie powierzchni czy toczenie piłki, by sprawdzić, jak green pracuje, grozi karą główną. Granica między dozwoloną naprawą a niedozwolonym testowaniem bywa subtelna, warto więc pamiętać, że naprawiamy uszkodzenia, a nie sprawdzamy zachowanie piłki na danym fragmencie greenu.
Reguły dotyczące flagi i piłki na krawędzi dołka regularnie budzą wątpliwości amatorów i mogą decydować o wyniku dołka. Decyzja o pozostawieniu flagi w dołku lub jej wyjęciu musi zapaść przed uderzeniem — nie można zmieniać zdania w trakcie, gdy piłka jest już w powietrzu. Piłka na krawędzi dołka to z kolei sytuacja, w której gracz ma dokładnie 10 sekund oczekiwania — nie więcej. Przekroczenie tego czasu i późniejsze wpadnięcie piłki oznacza dodatkowe uderzenie karne, co bywa bolesne zwłaszcza w gorących momentach rundy. Znajomość tych zasad pozwala uniknąć błędów proceduralnych, które nie wynikają z nieumiejętności gry, lecz z nieznajomości reguł.
Najczęstsze pytania
Czy muszę zaznaczać piłkę przed jej podniesieniem na greenie?
Tak, zaznaczenie położenia piłki przed podniesieniem jest obowiązkowe. Piłkę po oczyszczeniu odkłada się dokładnie w to samo miejsce — zaznaczenie jest warunkiem koniecznym, by podniesieniu nie towarzyszyła kara.
Czy mogę pocierać green putter em, żeby sprawdzić, jak piłka będzie się toczyć?
Nie — celowe pocieranie powierzchni greenu w celu przetestowania jego nawierzchni jest zabronione podczas rundy i grozi karą główną. Testowanie jest dozwolone wyłącznie między dołkami, na właśnie ukończonym greenie lub greenie treningowym.
Moja piłka stoi na krawędzi dołka i wisi. Ile mogę czekać?
Po dojściu do dołka przysługuje graczowi 10 sekund dodatkowego oczekiwania. Jeśli piłka nie wpadnie w tym czasie i wpadnie dopiero po jego upływie, zostaje uznana za wbitą poprzednim uderzeniem, ale do wyniku dolicza się jedno uderzenie karne.
Grę zaczynasz od dobrego wyposażenia — zobacz kije golfowe — sklep GolfHelp.
Powyższe omówienie ma charakter edukacyjny i opisuje regułę własnymi słowami z zachowaniem oficjalnej terminologii R&A. Pełne, wiążące brzmienie przepisu znajdziesz w oficjalnym źródle: Reguła 13 — Reguły Gry w Golfa R&A.
